Verslag Locus Netwerkdag 2017

Onderweg naar een inclusieve arbeidsmarkt: ‘Alles draait om partnerschap’

‘Bij Locus geloven we dat alle mensen talenten hebben en van toegevoegde waarde zijn’, zo opent Locus-directeur Hanne Overbeek de Locus Netwerkdag bij het Geofort in Herwijnen. Zo’n tachtig mensen uit de publieke en private sector praten er over de weg naar een inclusieve arbeidsmarkt. Hoe ver zijn we? Wat zijn de uitdagingen?

‘Anders leren kijken naar mensen is een voorwaarde voor een inclusieve arbeidsmarkt’, aldus Overbeek. ‘Daarom starten we deze middag met een filmpje over bioscoopketen Pathé, waar mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt waarde toevoegen. Zij dragen er vol trots aan bij dat de zalen van Pathé schoon zijn, dat er popcorn is en dat mensen gastvrij ontvangen worden. Je ziet ze dromen over een nog betere toekomst. Dat soort praktijken willen we als Locus meer bewerkstelligen.’
‘We zijn hier vandaag met een gemixt gezelschap’, vervolgt Overbeek. ‘De helft van de aanwezigen komt uit het bedrijfsleven, de andere helft is van een publieke organisatie. Als netwerk bundelen we onze krachten. Het is goed om te zien dat ons netwerk groeit: 95 grote bedrijven zijn nu aangesloten bij Locus.’

‘Bedrijven werken op hun eigen manier aan een inclusieve arbeidsmarkt. Sommige zijn druk bezig om draagvlak en randvoorwaarden te creëren om mensen uit de Participatiewet te plaatsen. In die fase is Locus intensief betrokken. Vervolgens moet het bedrijf het zelf gaan doen met de publieke partners in de regio. Als ook andere regio’s aan de bak gaan met de aanpak, komt Locus weer in beeld. Dan ondersteunen we bij het uitbouwen van de aanpak’, aldus Overbeek. ‘Het is nooit gemakkelijk. Maar als het lukt is dat altijd zo bevredigend!’

‘Wij zijn op weg naar een inclusieve arbeidsmarkt’

Dagvoorzitter Eveline Sissing neemt het woord over en legt de aanwezigen een aantal stellingen voor. Sissing: ‘Wij zijn werkelijk op weg naar een inclusieve arbeidsmarkt. Wie is het daar roerend mee eens? ‘Er is een groep mensen die nooit aan het werk gaat komen’, stelt Pieter Piscaer van Werkbedrijf Rijk van Nijmegen. ‘Sociale activering is dan nodig, hoewel een inclusieve arbeidsmarkt natuurlijk de droom is en blijft’
Sissing introduceert nog een stelling: ‘Het vinden en kennen van voldoende kandidaten is de komende jaren de grootste uitdaging’. Ingrid Groenewold van Arcadis: ‘Dat herken ik helaas. We hebben onlangs tien plekken gecreëerd voor mensen uit de Participatiewet, maar voor drie plekken kunnen we geen kandidaten vinden.’ Bert van Lith van Werkpad vult aan: ‘Wij begeleiden vijfhonderd mensen uit de doelgroep, maar hebben veel meer vacatures.’

Marjan van Loon, president-directeur Shell Nederland over diversiteit

Dan het woord aan Marjan van Loon, president-directeur Shell Nederland. Van Loon: ‘Meestal spreek ik over energietransitie, maar in toenemende mate over diversiteit en inclusie. Die onderwerpen staan hoog op de politieke agenda, een goede zaak. Hoe wij diversiteit aanpakken bij Shell? Het gaat om meer dan mensen met een beperking plaatsen. Iedereen heeft zich weleens een minderheid gevoeld, ik ook. Zeker als beginnend technoloog in een mannenwereld, als de raffinaderij in Pernis. Wij hebben veel nationaliteiten in huis bij Shell. Ook vrouwengelijkheid is al lang een topic. Met goede bedoelingen alleen kom je er niet om inclusiviteit te realiseren, weet ik uit ervaring.’

‘Ik heb geleerd om de volgende vragen te stellen aan mensen met een beperking die bij ons komen werken’, vervolgt zij. ‘Namelijk: Wat zijn je speciale zorgen, wat heb je nodig en wat moet ik juist niet doen? Het lijkt vaak om praktische zaken te gaan als de toegang tot een gebouw. Maar uiteindelijk gaat het erover dat mensen zich gerespecteerd en thuis voelen.’
Dat heeft naast een morele ook een business kant, stelt Van Loon. ‘Als bedrijf neem je betere beslissingen met een heterogene groep, dat is wetenschappelijk bewezen. Het liefst werken mensen samen met gelijkgestemden, een valkuil. Andere mensen behoeden je voor blinde vlekken. Mensen die zeggen ‘inclusiviteit kost alleen maar geld’ counter ik dan ook direct met de business case. Onze slogan is balance is business, het gaat om een plek waar iemand waarde kan toevoegen. Laat zien dat diverse teams beter voor je werken. Zorg dat je als bedrijf openstaat voor minderheden. En laten we de succesverhalen met elkaar blijven delen.’

We trekken inclusiviteit breder bij Shell 

‘Ik zie een verandering’, vervolgt Van Loon. ‘Bedrijven zetten steeds meer in op intersectorale mobiliteit. Dat noemen wij bij Shell: duurzame inzetbaarheid. Maar we trekken het breder. Mensen werken steeds langer, de pensioenleeftijd bij Shell ligt op 68 jaar. Dat is een lange tijd om één passie of talent te volgen. Daarom zorgen we dat onze werknemers kunnen overstappen naar andere sectoren als zorg, onderwijs en zelfs defensie.
Terug naar inclusiviteit, dat trekken we breder bij Shell. Voor de Participatiewet hebben we voorbeelden waar we mensen in kunnen zetten op onze pompstations en ook voor hogere functies kijken we bij Shell kijken hoe we mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt kunnen werven. Bijvoorbeeld door op universiteiten wervingscampagnes te organiseren en expliciet te vermelden dat mensen met een beperking welkom zijn. Rolmodellen zijn ook belangrijk. Onze hoogste hr-manager is doof, een prachtig rolmodel.’

Loonkostensubsidie versus loondispensatie

Dagvoorzitter Eveline Sissing poneert de laatste stellingen van de dag. Dit keer over een heikel politiek punt. Het nieuwe kabinet besloot onlangs om loonkostensubsidie te vervangen door loondispensatie. Vrijwel geen van de aanwezigen vindt dit een goede maatregel. Leida Rasing van Weener XL: ‘Hoe we het ook regelen: als je mensen maar de kans geeft om het minimumloon te verdienen. Arbeid moet altijd lonen. Bij loondispensatie zullen gemeenten mensen uit eigen zak moeten aanvullen tot bijstandsniveau. Gemeenten hebben niet allemaal een aparte zak met geld om dat te kunnen doen. Dat vind ik zorgelijk.’

Veranderkundige Shaktie Rambaran Mishre over de weg naar een inclusieve arbeidsmarkt

Dan geeft Eveline Sissing het woord aan veranderkundige Shaktie Rambaran Mishre. ‘Ik ben vaak betrokken bij het stroomlijnen bij publiek-private samenwerking, zoals in de jeugdzorg. Daarom wil ik het vandaag met jullie hebben over de weg naar een inclusieve arbeidsmarkt vanuit veranderkundig perspectief.’

Rambaran Mishre ziet grofweg drie uitdagingen bij publiek-private samenwerking. ‘Het begint’, vertelt ze, ‘bij teruggaan naar de bedoeling. Denk niet vanuit regels en procedures en bespreek casuïstiek. Voldeed de regel? Ga eens een dag door je mailbox en vraag je af: draagt dit bij aan het einddoel?’ De zaal grinnikt. Herkenbaar kennelijk. Daarnaast is de omslag van individueel denken naar integraal denken belangrijk, stelt zij. ‘Wees bewust dat je een radar bent in het geheel. Heb bij alles wat je doet het hogere doel in het achterhoofd. In jullie geval: duurzaam werk met toegevoegde waarde voor mensen. De laatste stap is: hoe zorg je dat het werkt? Veel gedrag is onbewust, het gaat om het doorbreken van patronen. Ik wil jullie inspireren met ideeën aan de hand van de sociale psychologie.’

Normaal willen zijn

‘Dat illustreer ik aan de hand van het verhaal van mijn broer, die met broze botten geboren is en een levensverwachting had van zeven jaar. Hij is nu 45 jaar. Niet alleen door de medische vooruitgang, ook door zijn karakter. Hij wil graag normaal zijn. Het lukte hem om naar een gewone school te gaan. Er werd een traplift geïnstalleerd en die school biedt nu ook plek voor meer mensen zoals mijn broer. De docenten tolereerden veel van hem, te veel, en zijn prestaties daalden. Mijn devies: laat vanaf het begin zien dat je veel verwacht van mensen. Eenmaal afgestudeerd als jurist ging mijn broer solliciteren’, vervolgt vraagt Rambaran Mishre. ‘Hij werd om uiteenlopende redenen afgewezen. Van ‘u past niet in het profiel’ tot ‘er zijn veel drempels in het gebouw.’ Hij zei: ‘Apart dat u waarschuwt voor de nadelen, terwijl ik zoveel te bieden heb’. Zoals de dames in het filmpje van Pathé die zich door hun werk in de bioscoop waardevol voelen en waardevol zijn. Herkennen jullie dit?’

Wat is nodig?

Dan legt Rambaran Mishre de publiek partijen in de zaal een vraag voor: Wat heb je nodig van werkgevers? Liz Barker (gemeente Oss): ‘Er is geduld nodig. Als ik bij werkgevers op gesprek ga om te praten over inclusiviteit, krijg ik vaak tien minuten tijd. Vertrouwen en tijd om elkaars doelen te leren kennen, is nodig.’ Dat herkent Vera van der Horst (gemeente Eindhoven) niet: ‘Ik tref juist werkgevers die de tijd nemen.’ Fransje Dofferhoff (UW): ‘Voor hoger opgeleiden zijn er vaak veel mogelijkheden bij werkgevers, merk ik. Voor de lager opgeleiden moeten we echt in gesprek over functiecreatie. Anders komt een hele grote groep niet aan het werk. Het gaat niet alleen om willen, het vergt ook creativiteit, om meedenken met elkaar. We moeten met elkaar op zoek naar concepten die werken.’

Locus-directeur Hanne Overbeek benadrukt aan het einde van de discussie dat partnerschap het sleutelwoord is: ‘Verplaats je in het perspectief van de andere partijen, het gaat om partnerschap. Neem dat mee in de workshops!’ De aanwezigen verdelen zich over mooie terrein met weids uitzicht over de Hollandse waterlinie.

Kansen van reshoring

Bij de workshop van Reshoring Connection gaat het over kansen die reshoring biedt voor bedrijven en mensen met een beperking. Reshoring Reshoring Connection – een initiatief van Universiteit van Tilburg, Midpoint en gemeenten – fungeert als kennisnetwerk op het gebied van reshoring. Activiteiten terughalen die eerder in een ander land werden ‘geoffshored’, daar draait het om. Een ander doel van reshoring is activiteiten niet meer uit te besteden aan het buitenland. Verschillende ondernemers ‘reshoren’ al succesvol. Workshopleider Carmen de Jonge: ‘Zo verplaatste betongieterij Capi de productielijn van China terug naar Tilburg. Nieuwe productietechnieken als robotisering en gebruik van andere, lichtere materialen zorgden niet alleen voor lagere kosten. Ook creëerde Capi 15 nieuwe arbeidsplaatsen waarvan 5 arbeidsplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er zit potentie in.’

Functiecreatie

In de workshop door Brigitte van Lierop en Imre Kienjet gaat het over functiecreatie. Als experts op het gebied van functiecreatie gaan zij naar bedrijven om te onderzoeken of er winst te behalen is met functiecreatie. ‘En met winst bedoel ik reële banen die iets toevoegen’, aldus Van Lierop.

Zij geeft een voorbeeld van een verpleegkundige die na ieder huisbezoek afval van de cliënt in de kliko gooit. ‘Dat deed ze gemiddeld zes keer per dag, omgerekend twintig minuten op vier uur werk. In tijden van ‘te weinig handen aan het bed’ biedt dat kansen voor functiecreatie. Als een lager geschoolde kracht de vuilnis in de kliko doet, dan kan de verpleegkundige zich richten op meer zorgtaken. Of net wel dat kopje koffiedrinken waar normaal geen tijd voor is. De mensen krijgen meer aandacht en dat drukt het medicijngebruik. Inclusiviteit is vaak win-win, dat realiseren veel organisaties zich niet. Omdenken, daar zijn wij bij bedrijven het meeste tijd aan kwijt.’

Er is een verschil in denken tussen publieke en private organisaties, constateert Van Lierop. ‘Private bedrijven zijn meer georiënteerd op budgetten en rendementen. Als de urgentie aantoonbaar is met een business case, dan krijg je het management vaak mee. Zo maakte een technisch bedrijf zich zorgen over het borgen van kennis van medewerkers die bijna met pensioen gaan. Na onze quick scan worden de makkelijkere taken door anderen uitgevoerd. Zo hebben de krachten op leeftijd de handen vrij om andere monteurs in te werken. Mooie bijvangst: meer doorstroming in het bedrijf. Dat inclusiviteit bedrijfseconomisch slim kan zijn, is vaak een eyeopener’, besluit Van Lierop.

Ondertussen schemert het buiten en de medewerkers van het fort zetten lekkere dranken en hapjes klaar. Tijd voor een informele borrel – want ook daar is Locus een netwerk voor.

Voor alle foto’s van de Locus Netwerkdag, klik hier >

Shaktie Rambaran Mishre schreef zelf ook een verslag van haar bijdrage. Dat verslag vind je hier>

Fotografie: Dirk Kreijkamp

Tekst: Yolanda van Empel