Midden

Locus Kenniscafé: ‘Denk niet in functies, maar in taken’

Benader functiecreatie als een veranderproces, denk in taken en niet in functies, enthousiasmeer collega’s met goede voorbeelden en zorg dat de business case klopt. Het zijn enkele tips van dr. Brigitte van Lierop aan het adres van onder meer FrieslandCampina, Van Dorp Installaties, NH Hotel Group, PwC en DSV Solutions. Donderdag 20 september jl. kwamen ze bij elkaar in het Locus Kenniscafé Functiecreatie, what’s in it for me?

‘Veel bedrijven en overheidsorganisaties zijn aan de slag met inclusief werkgeven’, zo opent Locus-directeur Hanne Overbeek het kenniscafé. ‘Zij bieden werk aan mensen met een beperking om verschillende redenen. Denk aan sociale motivatie, efficiency of schaarste aan gekwalificeerd personeel.’

‘Echter, er is sprake van een de mismatch tussen vraag een aanbod op de arbeidsmarkt’, vervolgt zij. ‘1 op de 20 mensen past niet op vacatures. Er zijn veel vacatures. Werkgevers zullen nieuw talent moeten aantrekken en het werk anders organiseren. Daarom dit Locus Kenniscafé over functiecreatie.’

Brigitte van Lierop

‘Brigitte van Lierop is een van de grondleggers van functiecreatie in Nederland. We zijn blij dat ze hier is om HR-adviseurs van bedrijven die bij Locus zijn aangesloten tips te geven.’

Wat is functiecreatie?

Wat is functiecreatie? ‘Bij functiecreatie draait het om het anders inrichten van bedrijfsprocessen en het herverdelen van taken’, aldus Van Lierop. ‘Daardoor kunnen organisaties meer ervaren medewerkers beter inzetten voor het werk waarvoor ze zijn opgeleid. Eenvoudige taken worden samengevoegd tot een of meerdere functies en opnieuw opgenomen in de werkprocessen.’

We gaan ernaar kijken vanuit jullie business cases, vervolgt zij. ‘Waar lopen jullie tegenaan? Eveline Arkesteijn van FrieslandCampina: ‘Ik ben mobiliteitsmanager. Inclusief ondernemen vinden wij belangrijk. Bij onze melkveehouders zijn taken samengevoegd tot nieuwe functies. Mensen uit de doelgroep helpen hen op het boerenbedrijf. Daar zijn zij echt van toegevoegde waarde. Op andere functies is het moeilijker om mensen te plaatsen.’

Dat herkent Romy Perizonius van Van Dorp Installaties: ‘We lopen achter op onze doelstellingen op het gebied van inclusief ondernemen. Daarom zijn we nu bezig met een onderzoek binnen onze organisatie. Soms loopt het wel en soms niet. Waar ligt dat aan? Hoe kunnen we weerstand overwinnen? Ik hoop vandaag tips te krijgen.’

Inclusief ondernemen staat bij ons niet hoog op de agenda, constateert Walter de Wilde van DSV Solutions. ‘Her en der zijn via functiecreatie mensen uit de doelgroep aan de slag. Wel huren we regelmatig grootschalig bij een sw-bedrijfmensen in. We ademen mee met economie, de mensen zijn nu niet aan te slepen.’

Uiteraard streven we naar banen die van toegevoegde waarde zijn voor onze 17 vestigingen, benadrukt hij. ‘Dat zijn grote warehouses, blokkendozen. Mensen die daar aan de slag gaan moeten zich daar wel comfortabel voelen.’

Weer voor een andere uitdaging staat PwC. Caspar van den Berg: ‘We zijn een kennisintensief bedrijf. Bij onze opdrachten voor de overheid zijn wij gehouden om deze met gemiddeld 5% social return in te vullen. Intern willen we ook mensen inzetten met een arbeidsbeperking. Op de ondersteunende plekken lukt dat redelijk, maar in de business is het een stuk moeilijker. Ik hoop elementen van functiecreatie te kunnen gebruiken. Hoger opgeleiden met een arbeidsbeperking zijn echter schaars.’

Bij FrieslandCampina zijn mensen met een beperking aan de slag met behulp van functiecreatie.

Functiecreatie is een veranderproces

Jullie staan voor verschillende uitdagingen, constateert Van Lierop. ‘DSV is een productie gedreven bedrijf. Functiecreatie is een serieuze optie – er zijn genoeg werkzaamheden om af te splitsen. Dat moet echt kunnen met mensen uit doelgroep. Dat ligt anders bij PWC. Jullie uitdaging zit meer in het meekrijgen van het bedrijf, verwacht ik.’

Hoe krijg je je bedrijf mee? Dat is vaak de onderliggende vraag bij inclusief ondernemen, aldus Van Lierop. ‘De meeste bedrijven zijn strak georganiseerd. Er moet ruimte zijn om mensen goed te begeleiden, daar begint het al mee. Vaak is het nodig om eerst aan beeldvorming te werken, voordat je mensen gaat plaatsen.’

Want functiecreatie is een veranderproces, vervolgt ze. ‘Het is bovendien niet iets waar organisaties om staan te springen. Veel bedrijven hebben wel de intentie om inclusief te ondernemen. Net zoals mensen de intentie hebben om te sporten, maar niet gaan omdat het regent. De crux is om intenties in daden om te zetten.’

Enthousiasmeer collega’s met goede voorbeelden

‘Dat gaat in stapjes’, aldus Van Lierop. ‘Jouw collega’s zijn terecht aarzelend. Enthousiasmeer collega’s dan ook met goede voorbeelden. En vergeet niet: aan het einde draait het om geld. Zoals een manager bij DAF ooit zei: ‘Ik heb een hart maar ook een portemonnee’. Dan volgt de stap: wat moet ik doen in de organisatie om inclusief ondernemen te realiseren?’

Zet het perspectief van de werkgever voorop

Aan bemiddelaars van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is mijn advies: ‘Als je een werkgever wil verleiden, begin dan met luisteren naar de werkgever. Als je vanuit de werkgever kijkt, dan weet je dat mensen met een arbeidsbeperking bij voorbaat niet op vacatures passen. Om vanuit werkgeversperspectief een business case te organiseren, moet je dus anders kijken naar werk.’

Denk niet in functies maar in taken

‘Vraag aan mensen op de vloer: welke taken zijn er? Wie voert ze uit? Hoeveel minuten en hoe vaak? Is het werk dat een ander kan doen? Zo ja, zijn er dan omstandigheden waar je rekening mee moet houden? Wat blijft er over aan taken die voor door de doelgroepzijn ?

Een voorbeeld. ‘Bij een garagebedrijf bleek dat monteurs 480 minuten per dag bezig zijn met taken onder hun niveau. Een volledige baan! Dat is een fulltime functie geworden voor iemand met een beperking, die nu wasstraatbeheerder is. Er werd dus niet nóg een monteur aangenomen, zoals aanvankelijk de bedoeling was. De monteurs kunnen zich nu richten op hun kerntaken. Het mooie is: de business case schrijft zwarte cijfers. Het is een win-win.’

Nog een voorbeeld. In een ziekenhuis bleken HBO-verpleegkundigen twee uur per dag kwijt te zijn aan gegevens invoerenin een ict-systeem. Van Lierop: ‘Niet om aan te zien. Het advies daar was: zorg voor een beter automatiseringssysteem. Dan hebben verpleegkundigen meer tijd over voor patiënten.’

Daarnaast werden mensen uit de doelgroep ingezet om extra aandacht te geven aan de patiënten. ‘Ook de artsen werden meegenomen hoe zij met de doelgroep om kunnen gaan. Afgesproken werd bijvoorbeeld dat zij geen vragen stellen aan deze werknemers.’

Realiseer je dat mensen met een arbeidsbeperking andere behoeften hebben

Goed matchen van mensen is tevens essentieel. ‘De meeste vacatures zijn ingericht op ‘gemiddelde mensen’, aldus Van Lierop. ‘Zo blijkt uit onderzoek dat de meeste mensen hechten aan autonomie, uitdagende afwisselende taken en teamwerk. Duizendpoten dus. Zeker als het gaat om hoger opgeleiden.’

‘Mensen met een beperking afkomstig uit de sociale werkvoorziening hebben echter vaak andere behoeften dan de gemiddelde werknemer. Velen hebben bijvoorbeeld voorkeur voor een baas die vertelt wat ze moeten doen. De meesten doen het liefst een paar repeterende taken de hele dag door. Bij Wajongers zien we dat 15 procent hoger opgeleid is, een substantieel deel heeft gedrags- en psychische problematiek en weer een andere deel heeft een verstandelijke beperking. Een veelgemaakte fout is dat mensen uitgaan van hun eigen behoeften bij het creëren van werk voor de doelgroep.’

Zorg dat de kwaliteit van het werk geborgd is

Steeds meer mensen passen niet meer op functies. ‘Hoe gaan jullie daar mee om?’, vraagt van Lierop aan de aanwezigen. Sietske Cnossen van NH Hotel Group. ‘We gaan bij NH Hotel Group met functiecreatie aan de slag als er een vacature is. Dan onderzoeken we of we taken anders kunnen verdelen, zodat we taken kunnen groeperen voor iemand met een arbeidsbeperking.’

‘Veel functies zijn niet 1 op 1 geschikt voor de doelgroep’, vervolgt zij. ‘Zo moet een kamermeisje veel details weten. Hoe een pen bij een blocknote ligt, hoe de handdoeken gevouwen zijn, en ga zo maar door. Zorgvuldigheid is geboden. Haal je taken uit bepaalde functies dan zijn er afbreukrisico’s. De kwaliteit van de arbeid moet geborgd zijn.’

Hanne Overbeek, Locus Netwerk: ‘Het is ook zaak om niet alle taken die geschikt zijn voor de doelgroep bij reguliere werknemers weg te nemen. Bij het analyseren van taken bij IKEA leek het opruimen van de ingerichte kamertjes in de IKEA stores een droomtaak voor de doelgroep. Wat bleek? Deze taken waren juist een welkome afwisseling voor de reguliere medewerkers.’

Het slagen van functiecreatie hangt vaak van individuele personen af, weet Van Lierop uit ervaring. ‘Zo heeft Sietske van NH Hotel Groupeen talent voor functiecreatie. Zij denkt van nature in taken en niet zozeer in functies. Sietske Cnossen: ‘Ik denk in legosteentjes bij functies. De legosteentjes staan voor de taken waaruit functies zijn opgebouwd. Soms haal ik er dingen uit. Je doet wat werkt, er is vaak veel mogelijk. In het hotelwezen zijn we gewend om flexibel te denken. Dat helpt.’

Start op een locatie met functiecreatie

Kunnen de deelnemers van het kenniscafé wat met deze tips? ‘We zullen bij DSV ons procesplan op orde moeten krijgen’, aldus Walter de Wilde van DSV Solutions. ‘Redelijkerwijs zou functiecreatie bij DSV moeten kunnen. Wellicht kunnen we op een locatie starten, begeleid door Locus. We gaan samen met Locus contact zoeken met een WSP en sw-bedrijf in de betreffende regio om aan te haken.’

Caspar van den Berg, PwC: ‘Heel inspirerend. Het zou mooi zijn als Locus dit verhaal in korte vorm intern komt vertellen. Ik denk dat bij ook voor kennisintensieve bedrijven veel meer mogelijk is dan we denken.’

‘Mijn ervaring is dat werkgevers vaak mensen uit de doelgroep zoeken met competenties die er niet zijn’, aldus Mirjam van de Kemp van Werkgeversservicepunt Regio Lochem Zutphen. ‘Functiecreatie kan dan zeker van toegevoegde waarde zijn. Dat gesprek wil ik graag voeren met werkgevers. We zullen samen creatief moeten zijn. Wat staat niet in het cv van de kandidaat, maar is wel belangrijk? Daarom werken we ook meer met medewerkersprofielen, die meer vertellen over een kandidaat dan het cv.’

Check bij de werkgever waar deze blij van wordt

Van Lierop heeft een tip voor het Werkgeversservicepunt en andere bemiddelaars. ‘Blijf in gesprek met de werkgever over zijn vraag. Waar wordt de werkgever blij van? Ga samen ontwikkelen vanuit de vraag van een bedrijf.’

Hanne Overbeek vult aan: ‘Jullie kunnen altijd de hulp van Locus inschakelen. Wij ondersteunen werkgevers en bemiddelaars graag bij het creëren van werkgelegenheid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.’

Meer informatie? Stuur een mail aan vragen@locusnetwerk.nl

 

Hanne Overbeek

Directeur